metinler |
Òii yaradan, dİßİ da yaradan. anlamİyor musunuz?Ó
1. Üki yİl šnce yayİnlanan "kararan" bir ilk-kitap iin hayli oylumlu bir gšrŸntŸ veriyordu. …te yandan ßiirler ardarda okunduÛunda kitabİn neden kalİn olduÛunu anlamak zor deÛildi. Seni ve ßiirini tanİmayan okur iin "kararan"İn yazİlma ve yayİnlanma macerasİnİ ve kendini anlatarak baßla istersen. 1. adam olmak Ÿzere geldiÛim bŸyŸk ßehirde, gšrŸntŸ ve ses bombardİmanİ ile karßİlaßİnca, aslİnda ne kadar sama sapan yetißtirildiÛimizi, ne anlamsİz idealler peßinde koßmaya alİßtİrİldİÛİmİ gšrŸnce, uydurulmuß, yazİlmİß, sahte ve karbon kaÛİtlarİyla dolu bir tarih ire bŸyŸdŸÛŸmŸzŸ fark edince, aßkİn da, acİnİn da, dostluÛun da, kardeßligin de, ve bilumum kan baÛlarİnİn da sanrİ olduÛunu bilince, oturdum yazdİm. elimden baßka hibirßey gelmezdi.
2. Baßlİklarİ olmayan ßiirler, birbirleriyle birleßen kelimeler, noktalama ißaretlerinin yokluÛu.... Adorno'nun yazİ ve hayat arasİndaki koßutluÛu ve karmaßayİ vurguladİÛİ sšzleri geliyor aklİma. Şiirlerindeki bu karmaßanİn nedenleri ŸstŸne neler sšyleyebilirsin? 2. yazİ tek baßİna yazİ deÛildir. yazİnİn bir ruh hali, bir aura'sİ vardİr ya. evet šyledir. yani birbirine gemiß bir yİÛİn dŸßŸnceyi, šyle teker teker ßİk biimlerle dškemezsin yazİya, dškmemelisin ya da dškŸlmez ya da ben dškmŸyorum ißte. bšyle yazmak geliyor iimden, bšyle yazmak istiyorum, ya da bšyle yazİlİyor ißte. karmaßa var tabii. ßarapla iemezsin benim ßiirimi diyorum ya, baksana etrafİmİza, acİ ekiyoruz, neler yaßİyoruz yahu. birbirine gemiß dŸzlemler, karmaßİk yargİlar, kemikleßmiß beyinler, ßiddetle bileylenmiß ruhlar, ŸŸncŸ sayfa haberleri, futbol, faßizm, din, tanrİ, uzaylİlar, seks, pop, fantezi, mizah, stand up, osmanlİ, bizans, gšmenler, savaß, alİk grevleri, šlenler. kimse hayatİndan memnun deÛil. hani hep toplumsal patlamadan sšz ediyorlar ya, ben diyorum ki, toplumsal patlama olur, ama ie doÛru. bu gŸruh kendini yiyecek šnce, birbinrini kİracak. son ekonomik kriz sonrasİ, birilerini vuranlar cezaevine dŸßecek, birilerini vurmaya korkanlar intihar edecek, intihar edemeyenler alkolik olacak, alkolik olamayanlar akİl hastanesine gidecek. karmaßa deÛil mi bu sence. bu ßehrin deÛil, bu Ÿlkenin karmaßasİ bu. belki de bu gezegenin. bak uzaylİlarİ gšrdŸÛŸnŸ iddia edenler var orada burada. ßizofren bir toplum olduk. herkes birbirinden hİn almaya alİßİyor. hİncİnİ alİyor. mutsuz bir topluluk bu. herkes mutsuz, herkes memnuniyetsiz, herkes bunalİmda. sorun da bu ißte. mutsuzluk. bu topraklarda yaßarken, oturup da aßkİn ßiirini, ya da kusura bakmayİn ama tasavvufun ßiirini, ya da kİzkulesi'nin, ya da paris'in, ya da tumturaklİ laflarİn ßiirini yazamam. baksanİza, gitmelerden bahsedilirken dolar yŸkseliyor, dolar yŸkselirken uzaylİlar geliyor, uzaylİlar gelirken tarkan'İn fotoÛraflarİ haber bŸltenlerine giriyor, derken kont adnan diye bir adam İkİyor, trafik sİkİßİyor, hayat sİkİßİyor, aßk sİkİßİyor, kimse kimseye oturup uzun uzun kendini anlatmak istemiyor. chat sohbetleri, sanal alemler; bir alemler yahu. ßimdi, bu akan dŸßŸnceler Ÿzre, hi durmadan yargİlar, gšrŸntŸler ve sesler gšnderen bir beyin varÊ ki, onun tanİklİÛİdİr ya biraz da yazİ. ve heyecanlandİÛİmda noktalama ißaretleri kullanmİyor aÛzİm. ve birbirine giriyor kelimeler. yani konußurken kurallİ olmaya abalamİyorum. bŸtŸn konular da birbiriyle baÛlantİlİ deÛil mi konußurken. o zaman, yazarken de baßlİk kullanmam. o zaman yazarken de noktalama ißaretleri kullanmam. yani aÛİzdan İktİÛİ gibi bir biimle. gšzŸ yoruyor mu, varsİn yorsun. kuralsİz metindir bence ßiir. kabile ayini diyorum, dans diyorum. sese, kurala, akİcİ olana, ßiir gibi durana karßİ. sayİklamalar mİ? belki de. herßey karmaßİk zaten, hayatİmİz diyorum, "ile" derler eskiler, ip yumaÛİdİr, iki kißi oturup karßİlİklİ šzerler birlikte, biri ellerini uzatİr birbirine paralel, diÛeri sarar. kopartmadan sarmak esastİr, kopartİrsan bir kİymeti kalmaz. dŸÛŸmlersin mundar olur, šrŸlen kazakta koparİlİp dŸÛŸmlenen yer belli olur. ißte ben de, koparmadan ileyi šzmeye alİßİyorum.
3. Est&Non'un šnceki sayİsİnda yayİnlanan "Şair neremizden bakİyor, ßiir neremize bakİyor" baßlİklİ yazİnda, yazİnsal dalaßmalarİn dİßİnda kalmak istediÛini ve abisizliÛi setiÛini sšylemißtin. Bundan birka yİl šnce HŸrriyet Gšsteri'de İkan yazİnda da ßiirlerinin okuyucusu olacak insanlardan bir bedel beklediÛini yazdİÛİnİ hatİrlİyorum. Bu ikisi kafamda ßšyle birleßiyor: Sence abisiz bir ßiir mŸmkŸn mŸ; eÛer mŸmkŸnse nasİl bir ßair ve nasİl bir okur bekliyorsun? 3. abisiz bir ßiir mŸmkŸn, abisiz ßairlerin olduÛu yerlerde mŸmkŸn. bakİnİz ßiir yİllİklarİ. herkes birßeyler sšyledi ama. antolojiye alİnmayanlar antolojisi bile İkaranlar var. yİllar šnce bir ßair, "edebiyatta star sistemine karßİyİz" diye bir hareket baßlatmİßtİ kendi dergisinde. ve sonra, 'edebiyatta star sistemine karßİ olanlarİn star sistemi'nin baßİna geti. ßimdi kendi ardİllarİnİ yaratma abasİndaki abi'ler, feyz vererek, el vererek, ben sizin hocanİzİm diyerek etraflarİna klanlar kuruyor. ok basittir; šÛrencin olacak ki, šÛretmen olasİn, šÛretilerini onlarla paylaßasİn, ama šnŸne geemezsin, izin vermez, alimallah kopartİverir kelleni. gerek ßiirin abiliÛi olmaz zaten, izin vermez ona. ßairin abiliÛi olur, abilik ister senden, 'bu da bizim gen ßairlerimizdendir' cŸmlesi vardİr ya, evlere ßenlik. ßiirden bakİnca, abiliÛin dŸßtŸÛŸnŸ gšrebiliyorsunuz. ßiir kardeßliÛi vardİr elbet, aynİ yerden beslenen iki ßiir. benim demem o ki, aslİnda o iki yazİ da hemen hemen aynİ zamanlarda yazİlmİßtİr ya, kimsenin abisi olmayayİm, aman kimse de abim olmasİn. ßiirden bakalİm, ordan konußalİm, zemini koruyalİm. rakİ masalarİnda istenen ßiirleri, ense sİvazlamalarİ, "gen, ßiirin okudum, aferin, eline saÛlİk, ne gŸzel yazmİßsİn, sen šÛreniyorsun bu ißi" edebiyatİnİ istemiyorum. mŸmkŸnse gšrŸßmeyelim.mŸmkŸn derim ya, sadece bu topraklarda yazİlan ßiiri bilen, birinin ardİna doÛal olarak dŸßse bile onun ardİlİ olmayan, bir zarflaÊ ßiirini bir dergiye sessiz ve sakin bİrakabilecek kadar usul bir ßair. ya da belki de en kİsa yolu, "abi" ekini isimlerin sonundan İkartan.
4. Şiirinin tarih ve coÛrafya ile kurduÛu akrabalİk ister istemez Ece Ayhan'İ akla getiriyor. …nce biraz kafandaki tarih ve coÛrafya anlayİßİndan, sonra da Ece Ayhan'dan bahseder misin? 4. biliyoruz ki bu topraklardan kavimler geti. bu ßehirde šnce bizans ve sonra osmanlİ taht kurdu, ve sonra cumhuriyet. gš yoluydu, harp yoluydu, talan yoluydu, kan yoluydu. orada duran bir taß sadece orada duran bir taß deÛildir elbet. parmak izleri var Ÿzerinde, kİna, ßarap, kİmİz, adak, kee, cam, baharat, bakİr, kadife. biraz sahte bir tarih, biraz abartma bir bilgi, biraz ßißirme bir bilin, biraz ŸstŸ kapalİ bir coÛrafya bilgisi. resmi tarih baßka sšylŸyor, gayrİresmi baßka. karİßİk.
5. Gelenek gibi sİka tekrarlanarak anlamİnİ yitirmiß, dekoratif bir boyuta indirgenmiß kavramlar hakkİnda neler dŸßŸnŸyorsun? 5. herkes yaßadİÛİ dšnemin tanİÛİdİr. ßimdi, ßu abilik meselesi var ya, ardİllar šncŸllerinin arkasİnda durmak iin tavİrla birlikte kelimeleri de alİnca, ortaya aynİ kelimelerle yazanlar geleneÛi İkİyor. o zaman da etrafta, yirmili yaßlarİna gelmeden osmanlİca sšzcŸkleri kullanan gen ßiir yazarlarİ peydahlanİyor. bunun dİßİnda gelenekten ne yazİk ki bahsedemiyorum.
6. Renkler, uzuvlar, oÛu vŸcuda ait sİvİlar ßiirinin handiyse olmazsa olmazlarİ. Seni okumaya girißecek okur iin kimi ipularİ versen diyorum. 6. beß kaynak, beß tema etrafİnda geziyor bu ßiir. dedim ya; doÛum, gš, aßk, sevißme ve šlŸm. beß arter aslİnda, beß bŸyŸk adİm. yan kollarİ ve yan damarlarİ var elbet. tarihi ve coÛrafyasİyla asya. biraz sayİklama ßiirleri kimisi. ve bu temalar etrafİnda gezinirken, getiÛi yerlerdeki tŸm olup bitenler, tanİklİklar yani. yine derim, kan'İn macerasİ. siyah bir de. iinde tŸm renkleri barİndİran siyah. kanİn kuruyan rengi o da. acİ eken, yaßayan yani, tŸm herkes iin tanİklİklar. hi yabancİ deÛil hayata. belki de bizim dšnemin sancİsİydİ. biz geldik ve henŸz olußturulmamİß bir kŸltŸre, bir altkŸltŸrler dizisinin eßliÛinde tanİk olduk. šlenler oldu, kaybolanlar oldu, delirenler oldu, šldŸrŸlenler oldu, intihar edenler. šlŸmle bŸyŸdŸk belki de. ok šlŸm gšrdŸm ben. serdar ßizofren oldu, soner gšzaltİnda kayboldu, kanat aßİrİ dozdan šldŸ. kanat'İn karabibere alerjisi vardİ, deliler gibi hapßİrİrdİ, bak bunu kimse bilmez aslİnda. ßimdi o kadar kirli deÛil.Ê o dšnemin sancİsİydİ. bŸtŸn bunlarİ gšrŸp de aßk ßiiri yazmak mŸmkŸn mŸ? ve bence sol yumruÛumuzu havaya kaldİrmayacak kadar da gerekti herßey. kayİp kußak mİ diyorlardİ bize ne. ve benim o kadar aİk ki gšzeneklerim, herßeyi doldurdum, herßeyi İsrarla kaydediyorum.gšrŸyorum ve hafİzama ißliyorum. bir de bir eßyayİ, bir nesneyi, bir kißiyi tek zamanla gšrmŸyorum. eskisini, ßimdisini ve geleceÛini aynİ anda dŸßŸnŸyorum, hepsi bu. ben diyorum ki, bu bir kabile ayini. İslak topraÛİ tutuyorsun. yŸzŸne sŸrŸyorsun, yŸzŸne bulaßtİrİyorsun. dans ediyorsun, dans ediyorsun, dans ediyorsun. yŸrŸyorsun bir de. gšzŸne arpan ßeylerle. aynalar yansİyor, gšzŸne tutuyorlar aynayİ. bŸtŸn sesleri kaydediyorsun, gšrŸntŸleri. ßimdi bu bilmeler, bu tanİklİklar İldİrtmaz mİ insanİ boßaltmazsan. beyoÛlunda bŸyŸdŸk biraz da. sarhoßluklar, kavgalar, hastalİklar, delirmeler arasİnda. isimler, yerler, sesler var diyorum. hepsi bir ßeyleri aÛrİßtİrİyor. bu kadar kirliyken biri daha sevilebilir mi? yani hİrsİm da kalmadİ, aßkİm da, heyecanİm da. šlŸme doÛru gidiyoruz. bak ßimdi, yalnİzlİk kštŸ birßey. yani tuhaf. aitsizlik gibi bir ßey. bedenime yabancİ olmak, ellerimle, yŸzŸmle oynuyorum. otuzuna gelirken yŸzmeyi zar zor šÛrenen, bisiklete binmeyi bilmeyen, aÛaca İkamayan, yani bedeniyle barİßİk olmayan bir adamİm ben. o kadar takİntİlİydİm ki intihar bile edemedim. artİk ge de kaldİm šlmek iin. yazmak bir yansİtma mİ? sanİrİm. yazİdan šte, gšrŸntŸlerle, seslerle gidiyor hayat. ben bir resim iziktiriyorum, šzneyi deÛil sadece, kameranİn iinde nesne de var. gšlge, ses, dekor. tŸm aİlar, tŸm acİlar. ne varsa ißte.
7. Son soru: †zerinde alİßtİÛİn ßiirler var mİ? Varsa okurla bulußmasİ iin šngšrdŸÛŸn tarih nedir? 7. evet, ߟphesiz. hazİrda bir iki ßiir dosyam var. dergilerde yayİmlanmİß ßiirlerin toplamİ olan. ve ayrİca, bir kitap projesi Ÿzerine de gidiyorum. kitap olarak yazİlmakta olan bir bšlŸm. hep sİraladİÛİm beß temanİn beß uzun ßiirinden olußmuß bir kitap olacak. doÛum, gš, aßk, sevißme, šlŸm.
enderemiroÛlu
est&non dergisi, cenk palazÕla sšyleßi, 2001
|